Tổng quan hệ thống và phân tích gộp — vì sao chúng đứng ở đỉnh

Một nghiên cứu đơn lẻ hiếm khi đủ, nên việc tổng hợp có vai trò riêng.

Vì sao một nghiên cứu không đủ

• Có thể ra kết quả ngẫu nhiên
• Người tham gia có thể không đại diện
• Điều kiện thực hiện khác nhau
• Cần nhiều nhóm độc lập xác nhận
• Khoa học tiến bằng tích luỹ

Rất ít điều trong y học được xác lập bởi một nghiên cứu duy nhất.

Tổng quan hệ thống làm gì

• Đặt một câu hỏi rõ ràng
• Tìm mọi nghiên cứu liên quan theo phương pháp mô tả trước
• Áp tiêu chí chọn lọc đã định
• Đánh giá chất lượng từng nghiên cứu
• Tổng hợp kết quả

Điểm mấu chốt là mọi bước đều mô tả đủ rõ để người khác lặp lại được.

Khác biệt với bài tổng quan thường

• Bài thường do tác giả chọn nghiên cứu nào muốn dẫn
• Dễ chỉ dẫn những bài ủng hộ quan điểm
• Không mô tả cách tìm kiếm
• Không lặp lại được
• Vẫn hữu ích nhưng khác về tính chất

Sự khác nhau nằm ở chỗ có thể kiểm tra lại hay không.

Phân tích gộp

• Gộp số liệu định lượng từ nhiều nghiên cứu
• Cho một ước lượng chung
• Tăng khả năng phát hiện hiệu ứng nhỏ
• Không phải lúc nào cũng nên gộp
• Chỉ gộp khi các nghiên cứu đủ tương đồng

Gộp những nghiên cứu quá khác nhau cho ra một con số vô nghĩa.

Tính không đồng nhất

• Các nghiên cứu khác nhau về người tham gia
• Khác nhau về liều và thời gian
• Khác nhau về cách đo kết quả
• Có chỉ số đo mức không đồng nhất
• Cao quá thì không nên gộp

Một tổng quan tốt luôn báo cáo và bàn về mức không đồng nhất.

Thiên lệch xuất bản

• Kết quả dương tính dễ được đăng hơn
• Nghiên cứu âm tính nằm trong ngăn kéo
• Tổng hợp bài đã đăng thì lạc quan hơn thực tế
• Có cách kiểm tra bằng biểu đồ
• Đăng ký nghiên cứu trước giúp giảm

Những nghiên cứu không tìm thấy gì là phần bị thiếu của bức tranh.

Đánh giá chất lượng nghiên cứu gốc

• Có công cụ đánh giá nguy cơ thiên lệch
• Xem ngẫu nhiên hoá và làm mù
• Xem tỷ lệ bỏ cuộc
• Xem báo cáo có đầy đủ không
• Kết quả được diễn giải theo chất lượng

Một tổng quan tốt không đối xử với mọi nghiên cứu như nhau.

Về việc cập nhật tổng quan

• Bằng chứng mới xuất hiện liên tục
• Tổng quan cần được làm lại định kỳ
• Một số tổ chức cập nhật thường xuyên
• Xem ngày tìm kiếm tài liệu
• Không phải ngày đăng bài

Ngày tìm kiếm tài liệu mới là mốc quan trọng chứ không phải ngày xuất bản.

Về mức chắc chắn của bằng chứng

• Thường được phân thành các mức
• Từ rất thấp tới cao
• Dựa trên chất lượng và tính nhất quán
• Ghi rõ trong phần kết luận
• Đọc mức này chứ không chỉ đọc kết luận

Cùng một kết luận nhưng ở mức chắc chắn rất thấp thì ý nghĩa rất khác.

Khi kết luận là chưa đủ bằng chứng

• Là kết luận hợp lệ và thường gặp
• Không nói can thiệp vô dụng
• Nói là chưa biết đủ
• Gợi ý cần nghiên cứu thêm
• Đừng đọc thành đã bác bỏ

Rất nhiều tổng quan kết thúc bằng câu này và đó là sự trung thực.

Về hướng dẫn điều trị

• Thường dựa trên tổng quan hệ thống
• Thêm cân nhắc về thực tế và chi phí
• Có phân mức khuyến cáo
• Được cập nhật định kỳ
• Là nguồn đáng tin cho người không chuyên

Hướng dẫn điều trị là nơi bằng chứng được dịch thành hành động cụ thể.

Hạn chế cần biết

• Phụ thuộc chất lượng nghiên cứu gốc
• Có thể lỗi thời nhanh
• Không phải mọi tổng quan đều làm tốt
• Nhóm tác giả cũng có thể có xung đột lợi ích
• Xem ngày cập nhật

Một tổng quan tìm kiếm tài liệu từ nhiều năm trước có thể đã lỗi thời.

Cách đọc phần tóm tắt

• Xem câu hỏi nghiên cứu
• Xem bao nhiêu nghiên cứu được gộp
• Xem tổng số người tham gia
• Xem mức chắc chắn của bằng chứng
• Xem phần nêu hạn chế

Phần nêu hạn chế thường là phần đáng đọc nhất.

Cách nghĩ thực tế

• Một nghiên cứu đơn lẻ hiếm khi đủ để kết luận
• Tổng quan hệ thống mô tả rõ cách tìm và chọn nghiên cứu
• Gộp nhiều nghiên cứu yếu không tạo ra kết luận mạnh
• Chưa đủ bằng chứng khác với đã bác bỏ
• Đọc mức chắc chắn và phần hạn chế

Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế tư vấn y tế.

Câu hỏi thường gặp