Đây là tình huống mà cách nói quan trọng hơn nội dung nói.
Vì sao tranh cãi không hiệu quả
- Bị phản bác thì người ta bảo vệ mạnh hơn
- Chuyển từ tìm sự thật sang giữ thể diện
- Càng nhiều bằng chứng càng cố thủ
- Quan hệ bị tổn thương
- Họ sẽ giấu lần sau
Thắng một cuộc tranh luận và thay đổi được một suy nghĩ là hai việc khác nhau.
Bắt đầu bằng câu hỏi
- Hỏi họ đọc được ở đâu
- Hỏi vì sao điều đó quan trọng với họ
- Hỏi họ lo điều gì
- Lắng nghe trước khi nói
- Thường lộ ra nỗi lo thật phía sau
Phía sau một tin sai thường là một nỗi lo hoàn toàn chính đáng.
Thừa nhận phần đúng
- Nhiều tin sai có một hạt nhân đúng
- Thừa nhận phần đó
- Rồi nói phần chưa chính xác
- Không bác bỏ toàn bộ ngay
- Giữ được cuộc trò chuyện
Bác bỏ toàn bộ làm người nghe cảm thấy mình bị coi là ngớ ngẩn.
Nói riêng thay vì công khai
- Không sửa lưng trước mặt người khác
- Nhắn riêng thay vì bình luận công khai
- Giữ thể diện cho họ
- Dễ tiếp nhận hơn nhiều
- Là khác biệt rất lớn
Cùng một nội dung nói riêng và nói công khai cho kết quả hoàn toàn khác.
Đưa nguồn thay vì đưa kết luận
- Gửi đường dẫn tới nguồn chính thức
- Để họ tự đọc
- Không ép phải đồng ý ngay
- Tự nhận ra thì bền hơn
- Cho thời gian
Điều người ta tự nhận ra được giữ lâu hơn điều bị người khác nói cho.
Về việc dùng người thứ ba
- Bác sĩ gia đình
- Dược sĩ ở nhà thuốc quen
- Người trong nhà có chuyên môn
- Dễ được nghe hơn con cháu
- Đi cùng tới hỏi
Cùng một câu nói từ người có áo blouse thường được tiếp nhận khác hẳn.
Với người cao tuổi
- Tin người quen giới thiệu
- Ngại làm phiền con cháu
- Dễ bị nhắm tới bởi quảng cáo
- Đi cùng tới gặp bác sĩ hiệu quả hơn tranh luận
- Hỏi thăm thường xuyên về việc dùng thuốc
Hỏi thăm nhẹ nhàng thường xuyên tốt hơn một cuộc nói chuyện nghiêm trọng.
Về nhóm tin nhắn gia đình
- Là nơi tin sai lan mạnh
- Khó phản bác vì ngại mất lòng
- Có thể nhắn riêng cho người gửi
- Hoặc chia sẻ nguồn đúng mà không nhắc ai
- Tránh biến thành tranh cãi nhóm
Chia sẻ thông tin đúng mà không chỉ trích ai là cách ít gây căng thẳng nhất.
Khi họ đang bán hoặc dùng sản phẩm
- Có lợi ích nên khó thay đổi hơn
- Tập trung vào an toàn thay vì đúng sai
- Hỏi về thành phần
- Hỏi về tương tác với thuốc đang dùng
- Đặt câu hỏi thay vì kết tội
Câu hỏi về an toàn thường được chấp nhận hơn câu hỏi về hiệu quả.
Khi nào cần kiên quyết hơn
- Khi định bỏ thuốc điều trị bệnh nặng
- Khi trì hoãn khám triệu chứng đáng lo
- Khi liên quan tới trẻ nhỏ
- Khi có nguy cơ ngộ độc
- Khi đó nói thẳng là cần thiết
Có những ranh giới mà việc giữ hoà khí không quan trọng bằng an toàn.
Cách nói trong tình huống nghiêm trọng
- Nói rõ mình lo lắng
- Nói cụ thể điều gì có thể xảy ra
- Đề nghị cùng đi hỏi bác sĩ
- Không ra tối hậu thư
- Giữ cửa mở
Nói tôi lo cho anh chị dễ được nghe hơn là nói anh chị sai rồi.
Chấp nhận giới hạn
- Không phải lúc nào cũng thay đổi được
- Người trưởng thành có quyền quyết định
- Giữ quan hệ để còn hỗ trợ được
- Đôi khi thời gian mới có tác dụng
- Đừng để mất liên lạc
Giữ được quan hệ quan trọng hơn thắng một cuộc tranh luận.
Khi họ đổi ý
- Không nói câu tôi đã bảo rồi
- Không nhắc lại chuyện cũ
- Làm cho việc đổi ý dễ dàng
- Ghi nhận việc họ xem xét lại
- Giúp họ giữ thể diện
Làm cho việc đổi ý không mất mặt là điều quan trọng nhất.
Về việc chăm sóc chính mình
- Những cuộc trò chuyện này mệt mỏi
- Không phải trách nhiệm của riêng bạn
- Chia sẻ với người khác trong nhà
- Biết khi nào nên dừng
- Giữ sức cho lúc thật cần
Không cần phản bác mọi tin sai, hãy dành sức cho những điều quan trọng.
Cách nghĩ thực tế
- Tranh cãi trực diện làm người ta cố thủ hơn
- Hỏi họ lo điều gì trước khi nói họ sai
- Nói riêng thay vì sửa lưng công khai
- Đưa nguồn để họ tự đọc thay vì đưa kết luận
- Kiên quyết khi liên quan bỏ thuốc hoặc trẻ nhỏ
Nội dung này mang tính thông tin chung và không thay thế tư vấn y tế.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tranh cãi thường không hiệu quả?
Vì khi bị phản bác trực diện, người ta có xu hướng bảo vệ quan điểm mạnh hơn. Cuộc trò chuyện chuyển từ tìm sự thật sang giữ thể diện.
Nên bắt đầu thế nào?
Hỏi vì sao họ quan tâm tới vấn đề đó và họ đọc được ở đâu. Hiểu nỗi lo phía sau thường hữu ích hơn là bác bỏ nội dung.
Người cao tuổi có khó thuyết phục hơn không?
Không hẳn khó hơn, nhưng cách tiếp cận khác. Họ thường tin người quen giới thiệu, nên đi cùng đến gặp bác sĩ thường hiệu quả hơn là tranh luận.
Khi nào cần can thiệp mạnh hơn?
Khi họ định bỏ thuốc đang điều trị bệnh nặng, khi trì hoãn khám cho triệu chứng đáng lo, hoặc khi liên quan tới trẻ nhỏ trong nhà.