Biện pháp phòng dịch — cái nào có cơ sở và cái nào không

Phần có cơ sở thường đơn giản và ít hấp dẫn hơn nhiều so với các lời khuyên lan truyền.

Rửa tay

• Có bằng chứng vững nhất
• Hiệu quả với nhiều loại bệnh
• Rẻ và ai cũng làm được
• Cần đủ thời gian và đủ các mặt
• Xà phòng và nước là đủ

Rửa qua loa trong ba giây thì gần như không có tác dụng gì.

Cách rửa tay đúng

• Làm ướt tay rồi xoa xà phòng
• Chà đủ hai mặt và kẽ ngón
• Không quên ngón cái và cổ tay
• Đủ khoảng hai mươi giây
• Lau khô bằng khăn sạch

Kẽ ngón và ngón cái là hai chỗ bị bỏ sót nhiều nhất.

Thời điểm cần rửa tay

• Trước khi ăn và nấu ăn
• Sau khi đi vệ sinh
• Sau khi về nhà
• Sau khi ho hoặc hắt hơi
• Trước khi chạm vào mặt

Thói quen chạm tay lên mặt là đường lây mà ít người để ý.

Thông gió

• Quan trọng với bệnh lây qua không khí
• Mở cửa sổ định kỳ
• Không gian kín đông người là nguy cơ cao
• Biện pháp rẻ và dễ làm
• Bị đánh giá thấp trong thời gian dài

Mở cửa vài phút mỗi giờ đã tạo khác biệt đáng kể.

Khẩu trang

• Có tác dụng với bệnh hô hấp
• Hiệu quả nhất trong không gian kín đông
• Loại và cách đeo quyết định hiệu quả
• Phải che kín mũi và miệng
• Không sờ vào mặt ngoài

Khẩu trang tụt xuống dưới mũi là khẩu trang không làm việc.

Ở nhà khi có triệu chứng

• Biện pháp hiệu quả mà hay bị bỏ qua
• Đi làm khi ốm lây cho đồng nghiệp
• Cần chính sách nghỉ ốm hợp lý
• Là vấn đề cả cá nhân và tổ chức
• Trẻ ốm cũng nên ở nhà

Văn hoá đi làm khi ốm để tỏ ra chăm chỉ gây thiệt hại cho cả tập thể.

Che miệng khi ho

• Che bằng khuỷu tay chứ không bằng bàn tay
• Hoặc dùng khăn giấy rồi bỏ ngay
• Rửa tay sau đó
• Đơn giản mà hiệu quả
• Dạy cho trẻ từ nhỏ

Che bằng bàn tay rồi chạm vào mọi thứ là làm lan nhanh hơn.

Tiêm chủng khi có

• Biện pháp hiệu quả nhất khi có sẵn
• Giảm nguy cơ mắc nặng
• Bảo vệ cả người xung quanh
• Đặc biệt quan trọng với nhóm nguy cơ
• Không phải bệnh nào cũng có vắc xin

Với các bệnh có vắc xin thì đây là biện pháp mạnh nhất.

Các biện pháp không có cơ sở

• Súc miệng để phòng lây nhiễm
• Xông hơi để diệt mầm bệnh
• Uống các loại nước để tăng đề kháng nhanh
• Phun hoá chất ngoài trời
• Đeo vòng hay bùa khử khuẩn

Nhiều biện pháp trong nhóm này lan rộng chính vì chúng dễ làm và tạo cảm giác chủ động.

Vì sao biện pháp vô ích lại lan nhanh

• Cho cảm giác kiểm soát được
• Dễ làm và rẻ
• Không ai kiểm chứng được cá nhân
• Không bị bệnh thì nghĩ là nhờ nó
• Phần lớn người không bị bệnh dù làm gì

Phần lớn người không nhiễm trong một đợt dịch, nên biện pháp nào cũng có vẻ hiệu quả.

Về tác hại của biện pháp vô ích

• Tạo cảm giác an toàn sai
• Thay thế biện pháp có cơ sở
• Một số gây hại trực tiếp
• Tốn tiền không cần thiết
• Làm nhiễu thông tin chung

Nguy hiểm nhất là khi nó thay chỗ cho biện pháp thật sự có tác dụng.

Về khử khuẩn bề mặt

• Có ích với bệnh lây qua tiếp xúc
• Tập trung vào bề mặt hay chạm
• Tay nắm cửa và công tắc
• Không cần khử khuẩn mọi thứ
• Dùng đúng nồng độ theo hướng dẫn

Pha hoá chất đậm hơn hướng dẫn không làm nó hiệu quả hơn mà chỉ gây hại.

Về tăng đề kháng

• Không có cách tăng nhanh trong vài ngày
• Ăn đủ chất và ngủ đủ là nền tảng
• Vận động đều đặn
• Giảm căng thẳng
• Bổ sung chỉ có ý nghĩa khi thiếu thật

Hệ miễn dịch không phải thứ bật lên được bằng một ly nước.

Cách chọn biện pháp phù hợp

• Xem bệnh lây qua đường nào
• Xem khuyến cáo chính thức
• Ưu tiên biện pháp làm được lâu dài
• Không cần làm tất cả cùng lúc
• Tập trung vào vài việc làm đúng

Vài việc làm đều đặn hiệu quả hơn nhiều việc làm được vài hôm.

Cách nghĩ thực tế

• Rửa tay và thông gió là hai biện pháp nền tảng
• Khẩu trang có tác dụng khi đeo đúng trong không gian kín
• Ở nhà khi có triệu chứng là biện pháp hay bị bỏ qua
• Súc miệng và xông không phòng được lây nhiễm
• Biện pháp vô ích nguy hiểm khi nó thay chỗ biện pháp thật

Nội dung này mang tính thông tin chung; hãy theo khuyến cáo của cơ quan y tế.

Câu hỏi thường gặp